كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
14
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
باستانشناسى مهمى كه كرده است - تاريخ سياسى ايران را از سال 1747 ، يا سال مرگ نادر شاه ، تا سال 1765 ، كه او از ايران ديدن كرده است ، روى كاغذ آورده است . او مطالب اين تاريخچه را از دهان مردم شنيده است . اما معلوم است كه متن فرانسه يا آلمانى تاريخ جهانگشاى نادرى را هم مطالعه كرده است . در صفحهء 38 كتاب حاضر مىخوانيم : « آنقدر از دقت ميرزا محمد خان تعريف كردند ، كه بعد در شيراز من هم كوشيدم ، تا رونوشتى از اين كتاب را براى كتابخانهء سلطنتى به دست بياورم . اين همان كتاب Histore de Nadir Schah است ، كه آقاى جونز آن را در سال 1770 از فارسى به فرانسه ترجمه كرده است و بعد از اين ترجمه ، ترجمهء آلمانى آن در سال 1773 به نام Geschichte des Nadir Schah ، در گرايفزوالد به چاپ رسيده است . » در حاشيهء متن آلمانى اين قسمت از كتاب ، نيبور نوشته بود ، كه تاريخچهاى را كه دربارهء ايران نوشته است در آخر ترجمهء آلمانى كتاب نادر شاه چاپ كرده است . چون به هنگام چاپ كتاب حاضر اطمينانى به دستيابى به اين نوشتهء نيبور نبود ، از ترجمهء حاشيهء متن نيبور خوددارى شد . خوشبختانه دوست خوب آقاى دكتر محمد هادى مفيدى محبت كردند و پيش از تمام شدن چاپ كتاب ، متن آلمانى تاريخچهء مورد بحث را در برلين تهيه كردند و برايم فرستادند ، كه سپاسگزارم . ترجمهء متنى را كه آقاى مفيدى فرستادهاند در آخر كتاب ، پس از پايان سفرنامه آوردهام . چون اين متن يكى از منابع تاريخ سالهاى بين 1747 و 1765 است - عليرغم لغزشهايى كه كم و زياد در آن به چشم مىخورد - بدون اينكه كوچكترين توضيحى دربارهء اين لغزشها بدهم ، آن را چاپ كردم . به دو دليل : اول اينكه توضيحهاى مكرر در تاريخچهاى 18